Şişmiş Ambalajdaki Gıda Tüketilir mi?

Şişmiş ambalajdaki gıdalar kural olarak tüketilmemelidir. Ambalajdaki bombeleşme, genellikle içeride çoğalan mikroorganizmaların karbondioksit veya hidrojen gazı üretmesinden kaynaklanır ve ciddi gıda zehirlenmesi riski taşır (Food Safety and Inspection Service [FSIS], 2019). İstisnai bazı fiziksel durumlar hariç, şişmiş bir paket doğrudan bozulma işareti kabul edilmelidir.

Ambalaj Neden Şişer?

Paketlerin kabarması temelde biyolojik veya fiziksel nedenlere dayanır. Biyolojik şişme, pakete sızan veya ısıl işlemden sağ çıkan bakterilerin, mayaların ya da küflerin besin bileşenlerini fermente ederek gaz açığa çıkarmasıyla gerçekleşir (Gram et al., 2002). Özellikle düşük asitli konserve ve vakumlu ambalajlarda görülen anaerobik (oksijensiz) ortam, ölümcül toksinler üretebilen Clostridium botulinum gibi sporlu bakteriler için uygun zemin oluşturabilir (World Health Organization [WHO], 2018).

Fiziksel şişme ise genellikle rakım değişikliği ya da modifiye atmosfer paketleme (MAP) teknikleri sırasında kontrollü olarak verilen inert gazlardan kaynaklanır. Ancak ev koşullarında şişmenin mikrobiyal mi yoksa zararsız bir basınç farkından mı kaynaklandığını tüketici düzeyinde kesin olarak ayırt etmek mümkün değildir.

Hangi Belirtiler Kesin Tehlike Göstergesidir?

Konserve kutularının alt veya üst kapaklarının bombe yapması, tıklandığında tok yerine içi boş bir gaz sesi vermesi mikrobiyolojik aktivitenin tipik işaretleridir. Şarküteri ürünlerinde veya hazır yemek türevlerinde, örneğin Peynir, Işlenmiş Peynir Gıda gibi paketli ürünlerde ambalajın balon gibi şişmesi laktik asit bakterilerinin aşırı çoğalması veya heterofermentatif fermantasyon ile gaz üretmesinden kaynaklanabilir (Gram et al., 2002).

Kutuyu açarken fışkırma, köpürme, normal dışı renk değişimi veya keskin ekşi koku hissedilirse gıda kesinlikle tüketilmemelidir. Kokusu veya tadı normal gelse dahi, bazı bakteriyel toksinlerin duyusal olarak fark edilebilecek hiçbir koku ya da tat değişikliği oluşturmadığı bilinmektedir (WHO, 2018).

Kaynatmak veya Pişirmek Şişmiş Gıdayı Güvenli Yapar mı?

Şişmiş gıdaları pişirerek kurtarmaya çalışmak ciddi bir hatadır. Isıl işlem canlı bakterileri öldürebilse de, bazı bakterilerin önceden ürettiği enterotoksinler yüksek sıcaklıklara karşı dirençlidir (FSIS, 2019). Clostridium botulinum toksini kaynatmayla inaktive edilebilirken, sporları basınca ve yüksek ısıya dayanıklıdır; ayrıca yetersiz ısıl işlem risk faktörünü ortadan kaldırmaz (WHO, 2018). Bu nedenle şişmiş paketler asla ısıtılarak tüketilmemelidir.

Sık Sorulan Sorular

Şişmiş yoğurt kabı tüketilebilir mi?

Yoğurt kaplarının kapağının şişmesi, mayaların veya zararlı bakterilerin üreyerek karbondioksit ürettiğini gösterir. Bu durum sütün bozulduğuna işaret eder ve tüketilmemesi gerekir.

Yüksek rakıma çıkınca şişen cips paketleri zararlı mıdır?

Deniz seviyesinden yüksek dağlık bölgelere çıkıldığında dış basıncın düşmesi nedeniyle kuru gıda paketleri şişebilir. Ambalaj delinmemişse ve içerik kuruysa bu fiziksel bir olaydır; mikrobiyal bozulma anlamına gelmez.

Şişmiş ambalajın tadına bakarak bozuk olup olmadığını anlayabilir miyim?

Hayır. Bazı ölümcül gıda toksinleri çok küçük miktarlarda bile zehirleyicidir ve gıdanın tadında belirgin bir bozulma yapmayabilir. Tadına bakmak zehirlenmeye yol açabilir.

Kaynakça

• Food Safety and Inspection Service. (2019). Clostridium botulinum. United States Department of Agriculture. https://www.fsis.usda.gov/food-safety/safe-food-handling-and-preparation/food-safety-basics/clostridium-botulinum
• Gram, L., Ravn, L., Rasch, M., Bruhn, J. B., Christensen, A. B., & Givskov, M. (2002). Food spoilage—interactions between food spoilage bacteria. International Journal of Food Microbiology, 73(2-3), 137-142. https://doi.org/10.1016/S0168-1605(01)00670-0
• World Health Organization. (2018). Botulism. World Health Organization. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/botulism