Buzlukta Porsiyonlama Gıda İsrafını Nasıl Azaltır?

Buzlukta porsiyonlama, pişirilen veya çiğ alınan yiyeceklerin tek seferde tüketilecek miktarlara bölünerek dondurulması işlemidir. Bu yöntem, yemeğin tamamının çözdürülüp artan kısmının bozulmaya terk edilmesini engeller. Porsiyon kontrolü sayesinde hem gıdanın tazelik süresi uzar hem de evsel atık doğrudan azalır (United States Department of Agriculture Food Safety and Inspection Service [USDA FSIS], 2013).

Gıda İsrafı Neden Porsiyonlama ile Önlenir?

Evlerde çöpe giden yemeklerin önemli bir kısmı, ihtiyaçtan fazla miktarda pişirilip buzdolabında unutulan ya da dondurucudan topluca çıkarılıp yeniden dondurulamayan porsiyonlardan oluşur (WRAP, 2014). Büyük kaplarda dondurulan gıdalar çözüldüğünde, mikroorganizma üreme riski nedeniyle kalan kısmın tekrar dondurulması gıda güvenliği açısından uygun değildir (USDA FSIS, 2013). Porsiyonlama, yalnızca tüketilecek miktarın çözdürülmesini sağlayarak bu döngüyü kırar.

Gıda tedarik zincirinde ve hanelerde yaşanan kayıpların azaltılması, kaynak kullanım verimliliğini de doğrudan destekler (Food and Agriculture Organization [FAO], 2019). Pişmiş bir yemeği dört kişilik tek bir kap yerine birer veya ikişer kişilik kaplara ayırmak, hafta içindeki plansız öğünlerde pratik bir tüketim imkânı verir.

Doğru Dondurma Yöntemleri ve Porsiyon Boyutları

Porsiyonlama yapılırken yiyeceğin türüne göre kap seçilmelidir. Çorba, et suyu ve hazır püre türevleri (örneğin artan Patates, Püre, Hazır gıda çeşitleri) silikon kalıplarda porsiyonlanıp donduktan sonra kilitli poşetlere aktarılabilir. Bu yöntem, istenen miktarda parçanın tencereye doğrudan atılmasına olanak tanır.

Katı yiyeceklerde ise tek kat dondurma (flaş dondurma) yöntemi uygulanır. Köfteler, meyve dilimleri veya sebzeler önce bir tepsi üzerinde birbirine değmeyecek şekilde dondurulur, ardından tek bir torbada toplanır. Böylece gıdalar birbirine yapışmaz ve içinden tek porsiyon almak mümkün hale gelir.

Buzluk Yönetiminde Sık Yapılan Hatalar

Dondurucunun dolu olması, gıdaların sonsuza kadar korunduğu anlamına gelmez. Sıcaklığı -18°C ve altında tutulan yiyeceklerde mikrobiyolojik bozulma durur; ancak lezzet, renk ve doku kaybı devam eder (USDA FSIS, 2013). Yapılan en yaygın hata, paketlerin üzerine tarih yazmamaktır. Tarih belirtilmediğinde yiyecekler buzluğun derinliklerinde unutulur ve kalite kaybı nedeniyle sonunda çöpe gider.

Bir diğer yaygın yanlış ise sıcak yemekleri doğrudan dondurucuya koymaktır. Bu durum dondurucu içindeki sıcaklığı yükselterek yanındaki çözülmemiş gıdaların yüzeyinde hafif çözünmelere ve kristalleşmeye neden olabilir. Yemeği sığ kaplara bölerek oda ısısına gelene kadar dışarıda bekletmek (en fazla 2 saat) enerji verimliliği ve kalite açısından önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Dondurulup çözülen bir yemek tekrar dondurulabilir mi?

Buzdolabında güvenli şekilde çözdürülmüş pişmiş yemekler teorik olarak tekrar dondurulabilir; ancak her çözdürme döngüsü hücre yapısını bozarak belirgin nem ve kalite kaybına yol açar. Oda sıcaklığında çözdürülmüş gıdalar ise mikrobiyal üreme riski nedeniyle kesinlikle tekrar dondurulmamalıdır (USDA FSIS, 2013).

Dondurucu yanığı yiyeceği zehirli yapar mı?

Hayır. Dondurucu yanığı, gıdanın hava ile temas etmesi sonucu nem kaybetmesinden kaynaklanan kuruma durumudur. Sağlık riski oluşturmaz fakat yiyeceğin dokusunu sertleştirir ve tadını yavanlaştırır (USDA FSIS, 2013).

Hangi kaplar buzlukta porsiyonlama için uygundur?

Düşük sıcaklıklara dayanıklı cam kaplar (genleşme payı bırakılarak), dondurucuya uygun kilitli polietilen poşetler ve gıdaya uygun silikon kalıplar güvenle kullanılabilir.

Kaynakça

• Food and Agriculture Organization. (2019). The State of Food and Agriculture 2019. Moving forward on food loss and waste reduction. FAO. https://doi.org/10.4060/CA6030EN
• United States Department of Agriculture Food Safety and Inspection Service. (2013). Freezing and food safety. USDA FSIS. https://www.fsis.usda.gov/food-safety/safe-food-handling-and-preparation/food-safety-basics/freezing-and-food-safety
• WRAP. (2014). Household food and drink waste: A product focus. Waste & Resources Action Programme. https://wrap.org.uk/resources/report/household-food-and-drink-waste-product-focus