Protein Tozunda Porsiyon Başına Protein Oranı Nasıl Karşılaştırılır?

Protein tozunda porsiyon başına protein oranını doğru karşılaştırmak için tek bir servisin toplam ağırlığı ile o servisteki net protein miktarını birbirine bölmek gerekir. Ambalajın ön yüzünde öne çıkarılan gramaj değerleri ölçek boyutuna göre değiştiğinden, ürünleri doğrudan servis bazında kıyaslamak yanıltıcı sonuçlar doğurur. En doğru karşılaştırma, ürünlerin 100 gramındaki net protein miktarını veya tek bir porsiyondaki protein yüzdesini hesaplayarak yapılır.

Etiketteki Porsiyon Boyutu ve Net Protein Yüzdesi Hesabı

Protein tozlarının ambalaj üzerinde belirtilen tek ölçek ağırlığı üreticiden üreticiye farklılık gösterir. Örneğin bir marka 30 gramlık bir ölçekte 24 gram protein sunarken, başka bir marka 40 gramlık bir ölçekte 24 gram protein sunabilir. Her iki ürün de ambalaj ön yüzünde 24 gram protein etiketi taşısa da, protein yoğunlukları eşit değildir.

Ürünün gerçek protein oranını yüzde cinsinden bulmak için uygulanan yöntem şu şekildedir: (Porsiyondaki Protein Gramajı / Porsiyonun Toplam Gramajı) x 100. İlk örnekte %80 protein oranı elde edilirken, ikinci örnekte protein oranı %60 seviyesinde kalmaktadır. Bu fark, ürünün içeriğindeki tatlandırıcı, aroma verici, kıvam artırıcı ve yağ oranlarından kaynaklanır.

Ham Madde Türlerine Göre Protein Yoğunluğu

Protein tozunun ham maddesi, elde edilebilecek maksimum protein oranını doğrudan belirler. Peynir altı suyu izolatı (whey isolate) filtrasyon işlemlerinden geçtiği için yağ ve laktozdan büyük oranda arındırılır ve ağırlıkça %85 ile %90 arasında protein içerir (Hoffman & Falvo, 2004). Peynir altı suyu konsantresi (whey concentrate) ise işlenme derecesine bağlı olarak %70 ile %80 arasında protein oranına sahiptir.

Bitkisel kaynaklı protein tozu ürünlerinde de benzer bir ayrım mevcuttur. Bezelye ve soya protein izolatları %75 ile %85 arasında değişen oranlar sunar (Gorissen et al., 2018). Katı gıda kaynaklarıyla kıyaslandığında, örneğin pişmiş fırınlanmış kabuksuz Tavuk göğsü yaklaşık %31 oranında protein içerirken, haşlanmış Nohut yaklaşık %9 oranında protein barındırır. Protein tozları sudan arındırılmış kuru matris yapısında olduğu için gramaj başına protein yoğunlukları doğal olarak daha yüksektir.

Amino Asit Eklemeleri ve Azot Şişirme Analizi

Besin değerleri tablosundaki toplam protein miktarı belirlenirken laboratuvar analizlerinde toplam azot miktarı ölçülür. Bazı üreticiler; glisin, taurin, glutamin veya kreatin gibi serbest amino asitleri ürüne ekleyerek toplam azot miktarını artırır. Bu durum etiketteki protein miktarının daha yüksek görünmesine yol açabilir (FAO, 2013).

Bu durumu tespit etmek için içindekiler listesinde serbest formda eklenmiş amino asitlerin bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Ambalaj üzerinde amino asit profili bağımsız olarak sunulmuşsa, lösin, izolösin ve valin gibi esansiyel amino asitlerin oranları incelenmelidir.

Karşılaştırma Yaparken Yapılan Sık Hatalar

• Yalnızca Servis Başına Gramaja Bakmak: Ölçü kaşığı büyüklüğü dikkate alınmadan yapılan karşılaştırmalar hatalı sonuç verir.
• Aromalı ve Aromasız Ürünleri Doğrudan Kıyaslamak: Aromalı ürünlerde kullanılan kakao, tatlandırıcı ve aroma vericiler toplam ağırlığın bir kısmını kaplayarak net protein oranını düşürür.
• Nem Miktarını Göz Ardı Etmek: Toz ürünlerdeki doğal nem oranı, net protein konsantrasyonunu etkileyen bir değişkendir.

Sık Sorulan Sorular

En yüksek protein oranına sahip protein tozu türü hangisidir?

Peynir altı suyu izolatı (Whey Protein Isolate), yağ ve laktozdan arındırıldığı için genellikle %85 ile %90 arasında en yüksek protein oranını sunar.

Aromalı protein tozlarının protein oranı neden daha düşüktür?

Kakao tozu, aroma vericiler ve tatlandırıcılar porsiyon ağırlığında yer kapladığı için toplam protein oranını %5 ila %15 oranında azaltır.

100 gramdaki protein miktarı ile porsiyon başına protein miktarı arasındaki fark nedir?

Porsiyon miktarı üreticinin belirlediği ölçek boyutuna bağlıdır. 100 gramdaki protein miktarı ise farklı markaları standart bir ölçütte kıyaslamayı sağlayan temel referanstır.

Kaynakça

• FAO. (2013). Dietary protein quality evaluation in human nutrition: Report of an FAO Expert Consultation. Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://www.fao.org/3/i3124e/i3124e.pdf
• Gorissen, S. H. M., Crombag, J. J. R., Senden, J. M. G., Waterval, W. A. H., Bierau, J., Verdijk, L. B., & van Loon, L. J. C. (2018). Protein content and amino acid composition of commercially available plant-based protein isolates. Amino Acids, 50(12), 1685-1695. https://doi.org/10.1007/s00726-018-2640-5
• Hoffman, J. R., & Falvo, M. J. (2004). Protein - Which is Best? Journal of Sports Science & Medicine, 3(3), 118-130. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3905294/