← Bloga dön
Beslenme Bilgisi••4 dk okuma

Yüzde 100 Meyve Suyunda Şeker İlavesi Olabilir mi?

B

Yazar

Besin Analiz

İçerik bilgilendirme amaçlıdır; kişisel diyet için beslenme uzmanına danışın.

Kısa Yanıt

Yüzde 100 meyve sularına mevzuat gereği dışarıdan şeker eklenemez. Ancak ürün, meyvenin doğal yapısında bulunan glikoz ve fruktozu yüksek miktarda barındırır.

meyve suyu · şeker ilavesi · etiket okuma · doğal şeker · gıda mevzuatı

Yüzde 100 meyve sularında mevzuat gereği dışarıdan ilave şeker, sakkaroz veya nişasta bazlı sıvı şeker bulunamaz. Türkiye ve Avrupa Birliği gıda mevzuatları, etiketinde %100 ifadesi yer alan ürünlere dışarıdan şeker veya tatlandırıcı eklenmesini tamamen yasaklar (Tarım ve Orman Bakanlığı, 2014). Ancak bu durum ürünün şekersiz olduğu anlamına gelmez; meyvenin kendi hücre yapısında bulunan glikoz, fruktoz ve sakkaroz sıkma işlemiyle doğrudan sıvıya geçer.

Yasal Mevzuat ve Etiket Tanımları

Ambalajlı içecek alırken etiket üzerindeki tanım ürünün içeriğini doğrudan belirler. Gıda kodeksine göre içecekler meyve oranına ve ilave bileşenlere göre üç temel kategoriye ayrılır. Bir ürünün etiketinde %100 meyve suyu yazabilmesi için meyvenin püre veya suyundan başka bir tatlandırıcı bileşen içermemesi gerekir (Tarım ve Orman Bakanlığı, 2014). Buna karşın meyve nektarlarında %25 ile %50 arasında meyve oranı bulunur ve mevzuatın izin verdiği sınırlar dahilinde ilave şeker veya asitlik düzenleyici eklenebilir. Meyveli içecek sınıfında ise meyve oranı %10 ila %24 arasında kalır ve belirgin miktarda ilave şeker barındırabilir. Piyasadaki ambalajlı Meyve Suyu çeşitlerini incelerken ambalajın ön yüzündeki pazarlama ifadeleri yerine içindekiler listesini okumak bu ayrımı netleştirir.

100 ml İçecek Türlerinde Toplam Şeker İçeriği (g/100 ml) (Rampersaud & Valim, 2017)
  • Yüzde 100 Portakal Suyu: 8.9 g
  • Yüzde 100 Elma Suyu: 10.4 g
  • Yüzde 100 Üzüm Suyu: 14.8 g
  • Şeker İlavesiz Şeftali Nektarı: 9.2 g

Doğal Şeker ile İlave Şeker Arasındaki Besinsel Farklar

Tüketicilerin sıklıkla karıştırdığı nokta, ilave şeker bulunmaması ile ürünün şeker barındırmaması arasındaki farktır. Meyvenin yapısındaki fruktoz ve glikoz biyokimyasal olarak doğal şeker sınıfındadır. Ancak meyve sıkıldığında hücresel lif matrisi parçalanır. Dünya Sağlık Örgütü, meyve suyundaki şekerleri de liften ayrışmış olmaları nedeniyle serbest şeker kategorisinde değerlendirir (WHO, 2015). Sofra şekeri veya toz Şeker eklensin ya da eklenmesin, bir bardak meyve suyu tüketildiğinde vücuda giren fruktoz miktarı hızlı bir emilim sürecine girer.

Yüzde 100 Meyve Suyu Üretim ve Denetim Adımları — Süreç şeması — sayısal karşılaştırma değildir (Tarım ve Orman Bakanlığı, 2014)
  1. Meyvenin Hasadı ve Ayrıştırılması: Standartlara uygun meyveler seçilir.
  2. Sıkma veya Püre Haline Getirme: Meyvenin suyu fiziksel yöntemlerle ayrılır.
  3. Konsantre veya Doğrudan Ambalajlama: Su eksiltme işlemi yapılırsa sonradan yalnızca buharlaşan su kadar su eklenir.
  4. Mevzuat Kontrolü: İlave şeker, tatlandırıcı veya koruyucu madde eklenmediği doğrulanır.
  5. Etiketleme: Yalnızca kriterleri karşılayan ürünlere %100 Meyve Suyu unvanı verilir.

Konsantreden Üretilen Meyve Sularında Durum

Etiketlerde sıkça görülen konsantreden üretilmiştir ifadesi, ürünün şeker eklendiği anlamına gelmez. Meyvenin hasat edildiği bölgede suyu sıkıldıktan sonra hacmini küçültmek ve taşımayı kolaylaştırmak amacıyla bünyesindeki suyun bir kısmı buharlaştırılır. Fabrikada ambalajlanırken buharlaşan su miktarı kadar arıtılmış su tekrar ilave edilir. Mevzuat gereği bu geri sulandırma işleminde meyveden eksilen sudan fazlası eklenemez ve sürece şeker dahil edilemez (Tarım ve Orman Bakanlığı, 2014). Yani konsantreden üretilen %100 meyve suyu ile doğrudan sıkılan ürün arasında yasal olarak ilave şeker açısından bir fark bulunmaz.

250 ml Porsiyonda Diyet Lifi Miktarı Karşılaştırması (g/250 ml) (Gill & Sattar, 2014)
  • Taze Tam Portakal (250 g): 6.0 g
  • Yüzde 100 Portakal Suyu (250 ml): 0.5 g
  • Taze Tam Elma (250 g): 6.0 g
  • Yüzde 100 Elma Suyu (250 ml): 0.2 g

Taze Meyve Tüketimi ile Meyve Suyu Karşılaştırması

Bir bardak portakal suyu elde etmek için genellikle üç ila dört adet orta boy portakal sıkılır. Tam Meyve tüketildiğinde lif yapısı sindirimi yavaşlatır ve çiğneme eylemi doygunluk hissini artırır. Meyve suyunda ise bu liflerin büyük bölümü posada kalır. Bu durum, aynı sürede daha fazla doğal şeker tüketilmesine yol açar (Gill & Sattar, 2014). Bu nedenle şeker ilavesiz olması, sınırsız tüketilebileceği anlamına gelmez.

Alışveriş Esnasında Etiket Okuma Adımları — Süreç şeması — sayısal karşılaştırma değildir (WHO, 2015)
  1. Ön Yüz İfadelerini İnceleyin: %100 ibaresinin bulunup bulunmadığını kontrol edin.
  2. İçindekiler Listesine Bakın: Meyve suyu veya meyve konsantresi dışında bileşen olup olmadığını doğrulayın.
  3. Besin Değerleri Tablosunu Kontrol Edin: 100 ml veya 1 porsiyondaki toplam şeker miktarını inceleyin.
  4. Porsiyon Kontrolü Yapın: Günlük serbest şeker sınırına göre tüketim miktarını ayarlayın.

Sık Sorulan Sorular

Yüzde 100 meyve suyunun etiketinde şeker yazmasının sebebi nedir?

Besin değerleri tablosunda görülen şeker miktarı, meyvenin kendi doğal yapısında bulunan fruktoz ve glikozdan kaynaklanır. Bu değer dışarıdan eklenen sofra şekerini göstermez.

Şeker ilavesiz yazan meyve nektarlarında şeker var mıdır?

Şeker ilavesiz meyve nektarlarına dışarıdan tatlandırıcı veya şeker eklenmemiş olabilir; ancak nektarın su ile seyreltilmiş yapısı nedeniyle meyve oranı %100 değildir. Yine de meyveden gelen doğal şeker içerikte yer alır.

Evde sıkılan meyve suyu ile ambalajlı %100 meyve suyu arasında şeker farkı var mıdır?

Evde sıkılan meyve suyu ile katkısız ambalajlı %100 meyve suyunun şeker içeriği benzerdir. Her iki yöntemde de meyvenin doğal şekeri sıvıya geçer ve lif oranı azalır.

Kaynakça

  1. Gill, J. M., & Sattar, N. (2014). Fruit juice: just another sugary drink? The Lancet Diabetes & Endocrinology, 2(6), 444-446. https://doi.org/10.1016/S2213-8587(14)70013-0
  2. Rampersaud, G. C., & Valim, M. F. (2017). 100% Citrus juice: Nutritional contribution, dietary role, and health outcomes. Advances in Nutrition, 8(5), 655-674. https://doi.org/10.3945/an.116.014357
  3. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2014). Türk Gıda Kodeksi Meyve Suyu ve Benzeri Ürünler Tebliği (Tebliğ No: 2014/15). T.C. Resmî Gazete (Sayı: 29079). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/08/20140805-4.htm
  4. WHO. (2015). Guideline: Sugars intake for adults and children. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789241549028

Topluluk Görüşleri & Değerlendirmeler

Deneyimlerinizi paylaşın veya sorularınızı sorun.

Soru Sor veya Puanla

Son Yorumlar