Meyve Oranı Etikette Nasıl Bulunur?

Paketli gıdalardaki meyve oranı, gıda mevzuatına göre doğrudan içindekiler listesinde yüzde (%) sembolüyle belirtilir. Ürünün adında, etiket görselinde veya tanıtımında belirli bir meyve öne çıkarılıyorsa, üretici o meyvenin ağırlıkça yüzdesini tüketiciye bildirmek zorundadır (Tarım ve Orman Bakanlığı, 2017). Bu oran çoğunlukla içindekiler listesindeki ilgili meyve adının hemen yanında, parantez içinde yer alır.

Miktar Belirtme Kuralı (QUID) Nedir?

Türk Gıda Kodeksi ve Avrupa Birliği mevzuatında yer alan bileşen miktar bildirimi (QUID), ambalajın ön yüzünde vurgulanan her içerik için yüzde verilmesini zorunlu kılar (European Parliament and Council of the European Union, 2011). Örneğin ambalajında çilek resmi bulunan bir yoğurtta veya vişneli bisküvide çilek ya da vişnenin ürün toplamındaki oranı içindekiler listesinde açıkça yazılmalıdır. Vurgulanan Meyve tek bir türe aitse doğrudan yüzde verilir; birden fazla meyve kullanılmışsa her birinin oranı ayrı ayrı veya toplam meyve oranı şeklinde listelenir.

İçindekiler listesindeki maddeler üretim anındaki ağırlıklarına göre çoktan aza doğru sıralanır. Listenin ilk sırasında meyvenin kendisi yerine su, şeker veya fruktoz şurubu yer alıyorsa, ürünün ana kütlesini bu bileşenler oluşturur. Meyve oranı yüzde olarak belirtilmiş olsa bile sıralamadaki yeri, ürünün ne kadar yoğun meyve içerdiğini doğrudan gösterir.

İçecek Gruplarına Göre Yasal Meyve Oranları

Meyve bazlı içecekler mevzuatta net kategorilere ayrılmıştır. Bir ürünün etiketinde yalnızca ticari ismi okumak yerine ait olduğu yasal kategoriyi kontrol etmek gerekir. Türk Gıda Kodeksi Meyve Suyu ve Benzeri Ürünler Tebliği'ne göre içeceklerin taşıması gereken asgari meyve oranları birbirinden farklıdır (Tarım ve Orman Bakanlığı, 2014):

Tabloda görüldüğü gibi, etiketinde Meyve Suyu yazan bir ürün ilave şeker veya su içermez ve yüzde 100 meyve oranına sahiptir. Meyve nektarlarında ise doğal asitliği yüksek ya da pulplu meyveler su ve şekerle seyreltilir; bu ürünlerde asgari meyve oranı meyvenin türüne göre yüzde 25 ile 50 arasında değişir (Tarım ve Orman Bakanlığı, 2014). Meyveli içeceklerde bu oran genellikle yüzde 10 düzeyindedir; aromalı içeceklerde ise meyve bulunması zorunlu değildir, tat aroma vericilerle sağlanır.

Reçel, Marmelat ve Soslarda Meyve Oranı Beyanı

Reçel, jöle ve marmelatlarda meyve oranı içindekiler listesinin haricinde ambalaj üzerinde özel bir cümleyle yer alır. Mevzuat uyarınca bu ürünlerde "100 gramda ... gram meyve ile hazırlanmıştır" ifadesinin bulunması zorunludur (Tarım ve Orman Bakanlığı, 2017). Geleneksel reçellerde 100 gram ürün için kullanılan meyve miktarı genellikle 35-45 gram aralığındayken, ekstra geleneksel reçellerde bu miktar 45 gram ve üzerine çıkar. Benzer şekilde bir Sos, Meyve bazlı olduğunda püre veya konsantre oranı içindekiler kısmında yüzdeyle belirtilmelidir.

Etikette Meyve Oranını Adım Adım Tespit Etme

Ambalaj üzerindeki pazarlama ifadeleri yerine yasal bilgileri izleyerek meyve oranını doğrulamak için şu kontrol adımları izlenebilir:

Konsantreden Üretilen Ürünlerde Yüzde Hesabı

Birçok hazır meyve suyunda "meyve suyu konsantresi" ifadesi yer alır. Konsantre, meyvenin suyunun fabrikada buharlaştırılarak hacminin küçültülmesiyle elde edilir; paketleme aşamasında ise buharlaşan su kadar su karışıma geri eklenir (Tarım ve Orman Bakanlığı, 2014). Etikette "konsantreden üretilmiştir" yazan yüzde 100 meyve sularında su eklenmiş olması ürünün nektar veya meyveli içecek olduğu anlamına gelmez. Karışım, orijinal meyvenin doğal brix (çözünür katı madde) değerine geri getirildiği sürece mevzuat açısından yüzde 100 meyve suyu kabul edilir.

Sık Sorulan Sorular

"Meyveli" ile "meyve aromalı" arasındaki fark nedir?

Meyveli ürünler gerçek meyve parçası, püresi veya konsantresi içerir ve bu bileşenin oranı etikette yüzdeyle verilir. Meyve aromalı ürünlerde ise meyvenin kendisi bulunmaz veya yok denecek kadar azdır; tat ve koku sentetik ya da doğal aroma vericilerle sağlanır.

Karışık meyve sularında her meyvenin oranı ayrı ayrı yazar mı?

Ambalaj üzerinde tek tek resmedilen veya ürün adında açıkça sayılan tüm meyvelerin oranları içindekiler listesinde ayrı ayrı yüzdeyle belirtilmelidir. Genel bir "karışık meyve" ifadesi kullanılmışsa toplam meyve oranı verilebilir.

Reçel etiketindeki meyve gramajı ne anlama gelir?

"100 gramda 45 gram meyve ile hazırlanmıştır" ifadesi, reçel pişirilmeden önce kullanılan taze meyve ağırlığını gösterir. Pişirme sırasında su buharlaştığı ve şeker eklendiği için bu beyan ürünün ham madde yoğunluğunu anlamayı sağlar.

Kaynakça

European Parliament and Council of the European Union. (2011). Regulation (EU) No 1169/2011 on the provision of food information to consumers. Official Journal of the European Union, L 304, 18-63. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32011R1169

Tarım ve Orman Bakanlığı. (2014). Türk Gıda Kodeksi Meyve Suyu ve Benzeri Ürünler Tebliği (Tebliğ No: 2014/34). Resmî Gazete (Sayı: 29080). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/08/20140806-6.htm

Tarım ve Orman Bakanlığı. (2017). Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği. Resmî Gazete (Sayı: 29960). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/01/20170126M1-1.htm