Kesme Tahtası Et ve Sebze İçin Nasıl Ayrılmalı?

Mutfakta çiğ et ve sebze için ayrı kesme tahtaları kullanmak, çapraz bulaşma yoluyla meydana gelebilecek gıda zehirlenmelerini önlemenin en temel yoludur. Çiğ ette bulunabilen Salmonella ve Campylobacter gibi patojen bakteriler, bıçak ve tahta yüzeyinden pişirilmeden tüketilen Çiğ Sebze çeşitlerine kolayca aktarılabilir. Güvenli bir mutfaksal hijyen için et ve sebze tahtalarını renk veya malzeme temelinde tamamen ayırmak gerekir.

Çapraz Bulaşma Riski ve Kesme Tahtalarının Ayrılması

Çiğ kümes hayvanları, kırmızı et ve deniz ürünleri doğal yapıları gereği çeşitli mikroorganizmalar barındırabilir. Bu gıdalar pişirildiğinde zararlı bakteriler ısı etkisiyle etkisiz hale gelir. Ancak salata veya çiğ garnitür yapımında kullanılan sebzeler ısıl işlem görmediği için, etle temas etmiş bir yüzeye değdiklerinde bakteriler doğrudan gıda zincirine geçer (USDA, 2020). Dünya Sağlık Örgütü, ev içi gıda kaynaklı enfeksiyonların önemli bir kısmının mutfaktaki araç gereçlerin ortak kullanılmasından kaynaklandığını belirtmektedir (World Health Organization, 2015).

Renk Kodlaması ile Pratik Ayrım

Endüstriyel mutfaklarda uygulanan renk kodu sistemi, ev mutfaklarında da çapraz bulaşmayı önlemek için pratik bir çözümdür. Kırmızı tahta çiğ kırmızı et ve tavuk için ayrılırken; yeşil tahta sebze ve meyveler, sarı tahta pişmiş gıdalar, mavi tahta ise balık ürünleri için tercih edilir (FDA, 2021). Ev şartlarında en azından iki farklı renkte kesme tahtası bulundurmak et ve sebze temasını engellemek için yeterlidir.

Ahşap, Plastik ve Cam: Hangi Malzeme Nerede Kullanılmalı?

Kesme tahtası seçiminde malzemenin temizlenebilirliği ve gözenek yapısı belirleyicidir. Plastik tahtalar bulaşık makinesinde yüksek ısıda yıkanabildiği için özellikle çiğ et kullanımı için pratiktir. Ancak zamanla derin bıçak izleri oluştuğunda bu yarıklara yerleşen bakterilerin temizlenmesi zorlaşır. Ahşap tahtalar ise kapiler yapıları sayesinde yüzeydeki nemi çekerek bakterilerin yaşama şansını azaltabilir; ancak bulaşık makinesinde yıkanmaya uygun değillerdir (USDA, 2020).

Kesme Tahtalarının Dezenfeksiyonu ve Bakımı

Et için kullanılan tahtaların her kullanımdan sonra sıcak su ve deterjan ile ovularak yıkanması gerekir. Derin çizikler oluşan plastik tahtalar bakteri barındırma riski arttığı için yenisiyle değiştirilmelidir. Ahşap tahtalar yıkanıp kurutulduktan sonra gıdaya uygun mineral yağlar ile periyodik olarak yağlanarak çatlamalara karşı korunmalıdır (FDA, 2021).

Sık Sorulan Sorular

Aynı kesme tahtasını yıkayıp hemen ardından sebze için kullanabilir miyim?

Çiğ et kesildikten sonra tahta sadece suyla durulanırsa bakteriler yüzeyde kalabilir. Deterjan ve sıcak suyla detaylı fırçalama yapılmadan aynı tahtada sebze doğranması önerilmez.

Ahşap kesme tahtasında çiğ et kesilir mi?

Kesilebilir ancak ahşap makinede yüksek ısıda yıkanamadığı için çiğ et hijyenini sağlamak daha fazla özen gerektirir. Çiğ et için makinede dezenfekte edilebilen plastik tahtalar daha pratiktir.

Plastik kesme tahtaları ne zaman değiştirilmelidir?

Bıçak darbeleri sonucunda yüzeyde derin kanallar ve pürüzler oluştuğunda süngerle temizlenmesi zorlaşır. Bu aşamada tahtanın değiştirilmesi önerilir.

Kaynakça

1. USDA. (2020). Cutting boards and food safety. Food Safety and Inspection Service. https://www.fsis.usda.gov/food-safety/safe-food-handling-and-preparation/food-safety-basics/cutting-boards-and-food-safety
2. FDA. (2021). Food safety at home: Cross-contamination. U.S. Food and Drug Administration. https://www.fda.gov/food/buy-store-serve-safe-food/safe-food-handling
3. World Health Organization. (2015). Five keys to safer food manual. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789241549691