Kaşar Peyniri ve Eritme Peynir Farkı: Üretim, Besin Değerleri ve Katkı Maddeleri
Yazar
Besin Analiz
İçerik bilgilendirme amaçlıdır; kişisel diyet için beslenme uzmanına danışın.

Kısa Yanıt
Geleneksel kaşar peyniri ile eritme peynir arasındaki üretim, tuz, kalsiyum ve katkı maddesi farklarını öğrenin.
kaşar peyniri · eritme peynir · tost peyniri · besin değerleri · peynir analizi
Kaşar peyniri sütten mayalama, haşlama ve yoğurma yoluyla elde edilen geleneksel bir peynirken; eritme peynir, bir veya birden fazla peynirin emülsifiye edici tuzlar ve ısı yardımıyla homojen hale getirilmesiyle üretilir. Bu iki ürünün temel farkı, üretim basamaklarında kullanılan hammaddeler ve eritme peynirine zorunlu olarak eklenen fosfat veya sitrat bazlı eriticilerdir (Fox et al., 2017). Market raflarında dilimli, üçgen veya blok halinde satılan ürünlerin etiketini incelerken bu ayrımı bilmek doğru besin tercihini yapmayı kolaylaştırır.
Üretim Süreçleri ve Hammadde Farkları
Geleneksel taze veya olgunlaştırılmış Peynir, Kaşar (Tam Yağlı) üretiminde süt, peynir mayası ve laktik starter kültürler ile pıhtılaştırılır. Oluşan teleme süzülür, asitliği belirli bir düzeye ulaştığında sıcak suda haşlanarak yoğrulur ve kalıplanır. Bu aşamada ürünün yapısını sütün kendi kazein proteinleri ve kalsiyum köprüleri belirler (T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, 2015).
Eritme peynirinde ise süreç farklıdır. Kusurlu, kırık veya standart dışı kalmış peynir kütleleri öğütülür, tereyağı veya süt tozu gibi süt bileşenleri ile karıştırılır. Kazein ağını gevşetip yağı bağlamak amacıyla sodyum fosfat veya sodyum sitrat gibi eriyik tuzlar ilave edilir ve karışım 70–95 °C arasında ısıl işleme tabi tutulur (Fox et al., 2017). Bu işlem sonucunda ürün dilimlenebilir, sürülebilir veya fırında ayrışmadan eriyebilir bir kıvam kazanır.
- Çiğ veya pastörize sütün starter kültür ve peynir mayası ile pıhtılaştırılması
- Telemenin kesilmesi, peynir altı suyunun uzaklaştırılması ve fermantasyon
- Telemenin 70–75 °C sıcak suda haşlanması ve lifli yapı kazanana kadar yoğrulması
- Kalıplama, tuzlama ve soğutma (taze kaşar) veya uzun süreli olgunlaştırma (eski kaşar)
- Doğal peynirlerin seçimi, temizlenmesi ve mekanik olarak öğütülmesi
- Süt bileşenleri (krema, süt tozu, su) ile emülsifiye edici tuzların (fosfat/sitrat) eklenmesi
- Karışımın 70–95 °C sıcaklıkta sürekli karıştırılarak eritilmesi ve homojenleştirilmesi
- Sıcak dolum, kalıplama ve ambalaj içinde hızla soğutulması
Besin Değerleri ve Mineral Profili
Doğal bir süt ürünü olan standart sert Peynir türevleri ile eritme peynirler arasında belirgin sodyum ve fosfor farkları bulunur. Eritme peynirlerinde emülsifiye edici tuz olarak sodyum fosfat türevlerinin yoğun kullanılması, sodyum içeriğini belirgin ölçüde yükseltir (U.S. Department of Agriculture, 2019). Yüksek sodyum tüketimi hipertansiyon riskini artırabileceğinden, tuz kısıtlaması olan bireylerin etiket tablosundaki sodyum değerini incelemesi önerilir.
- Kaşar/Cheddar Tipi Doğal Peynir: 621 mg
- Eritme Peyniri (Pasteurized Process Cheese): 1326 mg
- Kaşar/Cheddar Tipi Doğal Peynir: 721 mg
- Eritme Peyniri (Pasteurized Process Cheese): 560 mg
| Besin Öğesi | Kaşar / Cheddar (100 g) | Eritme Peynir (100 g) |
|---|---|---|
| Enerji (kcal) | 403 | 371 |
| Protein (g) | 24,9 | 18,1 |
| Toplam Yağ (g) | 33,1 | 31,3 |
| Kalsiyum (mg) | 721 | 560 |
| Sodyum (mg) | 621 | 1326 |
Katkı Maddeleri ve Tüketici Algısı
Tüketicilerin en sık yanılgıya düştüğü nokta, her düzgün dilimlenen sarı peynirin kaşar peyniri olduğunu varsaymasıdır. Türk Gıda Kodeksi kurallarına göre bir ürünün eritme peyniri mi yoksa taze kaşar mı olduğu ön yüzde açıkça belirtilmek zorundadır (T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, 2015). Eritme peynirlerinde sodyum difosfat (E450), sodyum trifosfat (E451) veya sitrik asit tuzları (E331) bulunabilir. Bu katkılar toksik değildir ancak fosfat alımının artmasına yol açar; böbrek fonksiyonları zayıf bireylerde aşırı fosfor alımı kemik ve damar sağlığı açısından dikkatle izlenmelidir (EFSA Panel on Food Additives and Flavourings, 2019).
Sık Sorulan Sorular
Tost peyniri kaşar peyniri midir?
Hayır. Piyasada "tost peyniri" adıyla satılan ürünlerin çok büyük bölümü eritme peyniridir. Bu ürünler yüksek sıcaklıkta yağını salmadan homojen erimesi için emülsifiye edici tuzlarla üretilir.
Eritme peyniri zararlı mıdır?
Gıda güvenliği standartlarına uygun üretilen eritme peynirleri zararlı veya zehirli değildir. Ancak yüksek sodyum ve inorganik fosfat içeriği nedeniyle porsiyon kontrolü yapılmalıdır.
Etikette gerçek kaşar peyniri nasıl anlaşılır?
İçindekiler listesinde yalnızca pasterize süt, peynir mayası, tuz ve starter kültür yer alıyorsa ürün kaşar peyniridir. "Eritme tuzu", "polifosfat", "sitrat" veya doğrudan "Eritme Peyniri" ifadesi varsa ürün eritme teknolojisiyle üretilmiştir.
Kaynakça
- EFSA Panel on Food Additives and Flavourings. (2019). Re-evaluation of phosphoric acid–phosphates–di-, tri- and polyphosphates (E 338–341, E 450–452) as food additives and the safety of proposed extension of use. EFSA Journal, 17(6), e05674. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2019.5674
- Fox, P. F., Guinee, T. P., Cogan, T. M., & McSweeney, P. L. H. (2017). Processed cheese and substitute cheese products. Fundamentals of Cheese Science (pp. 589–627). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-7681-9_18
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2015). Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2015/6). Resmî Gazete (Sayı: 29261). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/02/20150208-4.htm
- U.S. Department of Agriculture. (2019). FoodData Central: Cheese, pasteurized process and Cheddar cheese. https://fdc.nal.usda.gov/
Topluluk Görüşleri & Değerlendirmeler
Deneyimlerinizi paylaşın veya sorularınızı sorun.

