Prostat İltihabı (Prostatit) ve Beslenme Rehberi

Prostatit, prostat bezinin enfeksiyona bağlı olan veya olmayan nedenlerle iltihaplanması durumudur. Beslenme alışkanlıkları prostatiti tek başına tedavi etmez; ancak mesane boynunu ve pelvik taban sinirlerini uyaran gıdaların sınırlandırılması, ağrı ve sık idrara çıkma gibi şikâyetlerin kontrol altına alınmasında belirgin rol oynar (Nickel et al., 2008).

Semptomları Tetikleyen Besinler ve Mesane İrritasyonu

Kronik pelvik ağrı sendromu (prostatit tip III) yaşayan bireylerde pelvik tabandaki sinir uçları kimyasal ve mekanik uyarılara karşı daha duyarlıdır. İdrarla atılan asidik veya kimyasal olarak tahriş edici bileşikler, prostat çevresindeki dokularda hassasiyeti artırabilir (Herati et al., 2013). Bu durum kas spazmlarına ve idrar yaparken yanma hissine yol açar.

Klinik anket çalışmaları, hastaların önemli bir kısmında acı baharatlar, kafein, alkol ve yapay tatlandırıcıların semptomları kötüleştirdiğini göstermektedir (Herati et al., 2013). Özellikle kapsaisin içeren kırmızı biber türevleri, idrar yollarındaki vanilloid reseptörlerini uyararak pelvik ağrıyı doğrudan tetikleyebilir.

Yukarıdaki veriler gözlemsel anket yanıtlarına dayanmaktadır. Her bireyin tolerans düzeyi farklı olduğundan, tetikleyiciler kişiden kişiye değişkenlik gösterir.

Koruyucu Beslenme Yaklaşımları ve Fitokimyasallar

İnflamasyonu azaltmaya yönelik diyet modelleri, sistemik dolaşımdaki yangı belirteçlerini düşürmeye yardımcı olur. Akdeniz tarzı beslenme; zeytinyağı, tam tahıllar ve sebzeler aracılığıyla polifenol alımını artırır. Prostat sağlığı üzerine yapılan çalışmalarda özellikle kuersetin ve çinko gibi bileşenlerin pelvik tabandaki oksidatif hasarı dengelediği bildirilmiştir (Shoskes et al., 1999).

Kuersetin, soğan, elma kabuğu ve kaparide yoğun bulunan bir flavonoiddir. Çift-kör plasebo kontrollü klinik bir çalışmada, günde iki kez 500 mg kuersetin desteği alan kronik prostatit hastalarında NIH-CPSI (Ulusal Sağlık Enstitüleri Kronik Prostatit Semptom İndeksi) skorlarında anlamlı gerileme kaydedilmiştir (Shoskes et al., 1999). Ancak bu etki takviye düzeyinde test edilmiştir; gıdalardan alınan miktarların aynı terapötik seviyeyi sağlayıp sağlamadığı kesin değildir.

Sıvı Alımı ve Mesane Fonksiyonu

Pelvik ağrısı olan kişiler idrara çıkma sıklığını azaltmak için su tüketimini kısıtlama eğilimindedir. Ancak yetersiz su tüketimi idrar konsantrasyonunu ve ozmolalitesini artırır. Yoğun idrar mesane mukozasını tahriş ederek ağrı ve spazm hissini tetikler. Günlük ortalama 1,5–2 litre su tüketmek, idrarın açık sarı renkte kalmasını sağlar ve irritasyonu azaltır.

Sık Sorulan Sorular

Kahve içmek prostatiti doğrudan artırır mı?

Kahve içerdiği kafein nedeniyle mesane düz kaslarını kasar ve idrar torbasında irritasyona yol açar. Bu durum prostatitin kendisini oluşturmaz fakat var olan sızlama ve sık idrara çıkma hissini belirgin şekilde artırabilir (Herati et al., 2013).

Domatesteki likopen prostatit ağrısına iyi gelir mi?

Likopen kuvvetli bir antioksidandır ancak pişmiş domates veya domates salçası yüksek asiditeye sahiptir. Asit hassasiyeti olan bazı kronik pelvik ağrı hastalarında domates tüketimi idrar yanmasını tetikleyebilir.

Beslenme değişiklikleri ilaç tedavisinin yerini tutar mı?

Hayır. Akut bakteriyel prostatit antibiyotik tedavisi gerektiren acil bir tıbbi tablodur. Diyet düzenlemeleri yalnızca semptomatik rahatlama sağlamaya yönelik destekleyici bir yaklaşımdır (Nickel et al., 2008).

Kaynakça

Nickel, J. C., Shoskes, D., & Irvine-Bird, K. (2008). Clinical phenotyping of patients with chronic prostatitis/chronic pelvic pain syndrome and interstitial cystitis: A user's guide for the clinician. Current Urology Reports, 9(4), 297–304. https://doi.org/10.1007/s11934-008-0052-1

Herati, A. S., Shorter, B., Bradley, C. S., Gardner, E. M., & Moldwin, R. M. (2013). Diet and its role in interstitial cystitis/bladder pain syndrome and chronic pelvic pain syndrome. Translational Andrology and Urology, 2(3), 200–210. https://doi.org/10.3978/j.issn.2223-4683.2013.08.01

Shoskes, D. A., Zeitlin, S. I., Shahed, A., & Rajfer, J. (1999). Quercetin in men with category III chronic prostatitis: A preliminary prospective, double-blind, placebo-controlled trial. Urology, 54(6), 960–963. https://doi.org/10.1016/s0090-4295(99)00358-4