← Bloga dön
Besin Değerleri ve Hesaplama••4 dk okuma

Izgara Köfteye Eklenen Yağın Hesabı Nasıl Yapılır?

B

Yazar

Besin Analiz

İçerik bilgilendirme amaçlıdır; kişisel diyet için beslenme uzmanına danışın.

Izgara Köfteye Eklenen Yağın Hesabı Nasıl Yapılır?

Kısa Yanıt

Izgara köfte hazırlarken harca eklenen iç yağı veya zeytinyağının pişme kaybı sonrası tabaktaki net kaloriye ve yağ oranına etkisini hesaplamanın pratik yolları.

ızgara köfte · köfte kalori hesabı · pişirme firesi · et yağ oranı · besin analizi

Izgara köfteye eklenen yağın nihai porsiyondaki miktarını hesaplamak için harca giren toplam yağ kütlesi ile pişirme sırasında ızgaradan damlayan yağ kaybını birbirinden ayırmak gerekir. Kıyma harcına eklenen her 10 gram sıvı veya katı yağ yaklaşık 90 kcal ve 10 gram saf yağ getirir; ancak ızgara ısısı kıymadaki iç yağın ve eklenen serbest yağın bir kısmını eriteceğinden, pişen köftenin nihai ağırlığı ve yağ oranı çiğ harçtan farklılaşır (Badiani et al., 2002).

Çiğ Harçtaki Yağ Miktarı Nasıl Hesaplanır?

Köfte harcının yağ oranı, kıymanın kendi doğal yağ miktarı ile dışarıdan eklenen kavram yağı, kuyruk yağı veya sıvı yağın toplamından oluşur. Kasaptan alınan kıyma çoğunlukla yüzde 15 ila yüzde 20 oranında yağ içerir. Örneğin, 500 gram ağırlığında ve yüzde 20 yağlı bir dana kıymada 100 gram doğal yağ bulunur. Bu karışıma 50 gram iç yağı eklendiğinde harcın toplam ağırlığı 550 grama, toplam yağ miktarı ise 150 grama yükselir. Bu durum, çiğ harcın yağ oranını yüzde 18,2'den yüzde 27,2'ye çıkarır (USDA, 2019).

Grafik 1: 100 g Çiğ Dana Kıyma ve Yağ Türlerinin Yağ İçeriği (g/100g) (USDA, 2019)
  • Yüzde 20 Yağlı Çiğ Kıyma: 20 g
  • Yüzde 10 Yağlı Çiğ Kıyma: 10 g
  • Eklenen Kuyruk/Kavram Yağı: 85 g
  • Eklenen Zeytinyağı: 100 g

Izgara Pişirme Sırasında Yağ ve Su Kaybı (Fire)

Izgara işlemi etin içindeki suyun buharlaşmasına ve yağ dokusunun eriyerek ızgara oluklarından akmasına yol açar. Kıyma ürünlerinde pişirme firesi genellikle yüzde 20 ile yüzde 35 arasında değişir. Bu kaybın yaklaşık yarısını su, diğer yarısını ise eriyen serbest yağlar oluşturur (Gerber et al., 2009). Yüksek oranda yağ eklenmiş köfteler, yağsız veya az yağlı etlere kıyasla gramaj olarak daha fazla yağ damlatır; ancak protein matrisinin tuttuğu doymuş yağlar köfte içinde kalmaya devam eder.

Süreç şeması — Köftede Pişirme Sonrası Net Yağ Hesabı Adımları (Badiani et al., 2002)
  1. Çiğ harçtaki kıyma ağırlığını ve etiket yağ yüzdesini çarpıp kıyma yağını bulun.
  2. Harca eklenen harici yağ miktarını tartarak kıyma yağına ekleyin.
  3. Hazırlanan köfteleri pişirmeden önce tartıp toplam çiğ ağırlığı kaydedin.
  4. Izgara sonrası köfteleri yeniden tartarak toplam gramaj firesini belirleyin.
  5. Etin cinsine göre toplam firenin ortalama üçte birini eriyen yağ kaybı olarak düşürün.

Pişmiş Köftede Porsiyon Başına Net Değerleri Bulma

Köfte piştikten sonra porsiyon hesabı yaparken çiğ gramaj üzerinden hesaplanan yağ miktarı yanıltıcı olabilir. 100 gramlık çiğ bir köfte ızgaradan sonra 75 grama düştüğünde, kaybedilen kütlenin bir kısmı sudur. Bu nedenle 100 gram pişmiş köftenin yağ yoğunluğu, çiğ haline kıyasla yüzdesel olarak daha yüksek görünebilir; fakat tüketilen mutlak yağ gramajı azalmıştır (Badiani et al., 2002). Farklı et türlerinin ızgara davranışını anlamak için Izgara Dana Kaburga gibi referans kesimlerin ızgara fireleri incelenebilir.

Grafik 2: 100 g Köftede Çiğ ve Izgara Sonrası Ortalama Makro Değişimleri (g) (Gerber et al., 2009)
  • Çiğ Köfte Toplam Yağ: 18 g
  • Izgara Köfte Kalan Yağ: 13 g
  • Çiğ Köfte Protein: 17 g
  • Izgara Köfte Protein: 24 g
Grafik 3: 100 g Çiğ Harca Göre Farklı Yağ Oranlarında Izgarada Tahmini Yağ Kaybı (g) (Badiani et al., 2002)
  • Yüzde 10 Yağlı Harç: 2 g
  • Yüzde 20 Yağlı Harç: 5 g
  • Yüzde 30 Yağlı Harç: 11 g

Yağ Hesabında En Sık Yapılan Hatalar

Evde veya profesyonel mutfakta besin hesabı tutarken köfte harcına giren ekmek içi, soğan ve su gibi bileşenler toplam ağırlığı artırarak porsiyon başına düşen yağ oranını seyreltir. En sık yapılan hata, harca katılan 20 gram zeytinyağının doğrudan tek bir porsiyona ait olduğunu varsaymaktır. Harçtan kaç adet köfte çıktığı ve toplam ağırlığın ne kadarının tüketildiği göz önünde bulundurulmalıdır. Ayrıca pişirme tavasında biriken yağ ile ızgara telinden kömüre süzülen yağ aynı değildir; tavada kalan yağ köfte tarafından tekrar çekilebilirken açık ızgarada bu yağ geri dönmez (Gerber et al., 2009).

Sık Sorulan Sorular

Izgarada pişen köftenin yağı ne kadar azalır?

Izgarada pişen kıyma harcındaki toplam yağın yaklaşık yüzde 20 ila yüzde 40'ı eriyerek etten uzaklaşır. Yağ oranı yüksek harçlarda eriyen yağ miktarı daha fazladır (Badiani et al., 2002).

Harca eklenen zeytinyağı ızgarada tamamen yanar mı?

Zeytinyağı etin içindeki bağlayıcı maddeler ve nem ile emülsiyon oluşturur. Büyük kısmı liflerin arasında kalır, ancak yüzeydeki yağın bir bölümü ızgara teline akar; tamamen buharlaşması veya kaybolması söz konusu değildir.

Diyette ızgara köfte hesabı çiğ mi pişmiş mi girilmeli?

Besin takip uygulamalarında çiğ kıyma ve eklenen malzemeleri ayrı ayrı girmek ve toplam pişmiş ağırlığa göre porsiyonlamak en tutarlı sonucu verir. Aksi takdirde su kaybı nedeniyle pişmiş köftenin kalorisi olduğundan düşük veya yüksek hesaplanabilir.

Kaynakça

Badiani, A., Stipa, S., Bitossi, F., Gatta, P. P., Vignola, C., & Chizzolini, R. (2002). Lipid composition, retention and oxidation in fresh and processed beef cutlets as affected by cooking method. Meat Science, 61(3), 259-269. https://doi.org/10.1016/S0309-1740(01)00192-3

Gerber, N., Scheeder, M. R., & Wenk, C. (2009). The influence of cooking and fat trimming on the actual nutrient intake from meat. Meat Science, 81(1), 148-154. https://doi.org/10.1016/j.meatsci.2008.07.012

U.S. Department of Agriculture. (2019). Beef, ground, 80% lean meat / 20% fat, raw. FoodData Central. https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/174032/nutrients

Topluluk Görüşleri & Değerlendirmeler

Deneyimlerinizi paylaşın veya sorularınızı sorun.

Soru Sor veya Puanla

Son Yorumlar