Aritmi ve Çarpıntıyı Tetikleyen Besinler

Kalp çarpıntısı ve ritim bozuklukları, tüketilen yiyecek ve içeceklerin otonom sinir sistemi, sıvı dengesi veya elektrolit düzeyleri üzerindeki doğrudan etkileriyle tetiklenebilir. Özellikle yüksek miktarda kafein, alkol, yoğun sodyum ve ani kan şekeri dalgalanmalarına yol açan rafine karbonhidratlar kalp atım hızını ve ritim duyarlılığını artırabilir. Altta yatan yapısal bir kalp hastalığı bulunmasa dahi bazı besin ögeleri kalbin elektriksel iletisini geçici olarak uyarabilir.

Çarpıntıyı Tetikleyen Başlıca Besin Grupları

Besin kaynaklı ritim değişiklikleri çoğunlukla sempatik sinir sisteminin uyarılması veya vagal tonus adı verilen dengeleyici mekanizmanın bozulmasıyla ortaya çıkar. Tüketilen maddenin dozu ve bireysel hassasiyet bu etkinin şiddetini belirler.

Kafein ve Enerji İçecekleri

Kafein, adenozin reseptörlerini bloke ederek sempatik sinir sistemini uyarır ve kanda epinefrin düzeylerini yükseltir (Voskoboinik et al., 2018). Düşük ve orta düzey kahve tüketimi çoğu sağlıklı bireyde aritmi riskini belirgin düzeyde artırmasa da, özellikle yüksek konsantrasyonda kafein, taurin ve diğer uyarıcıları bir arada barındıran enerji içecekleri supraventriküler ve ventriküler aritmileri tetikleyebilir (Goldfarb et al., 2014).

Alkol Tüketimi ve Tatil Kalbi Sendromu

Aşırı veya ani alkol alımı, klinik literatürde "tatil kalbi sendromu" (holiday heart syndrome) olarak adlandırılan akut atriyal fibrilasyon ataklarına yol açabilir (Tonelo et al., 2013). Alkol, kardiyak miyositlerde kalsiyum akışını bozar, atriyal refrakter periyodu kısaltır ve sempatik deşarjı tetikleyerek ritim bozukluğuna zemin hazırlar. Kronik alkol kullanımı ise kalp kası yapısını zamanla zayıflatarak aritmilere yatkınlığı sürekli hale getirebilir.

Aşırı Sodyum ve Yüksek Karbonhidratlı Ağır Öğünler

Tuz oranı yüksek hazır gıdalar ve turşu gibi salamura ürünler plazma hacmini hızla genişleterek kan basıncını yükseltir ve kalp üzerine binen yükü artırır. Glisemik indeksi yüksek karbonhidratların hızla tüketilmesi ise ani insülin salgısına ve ardından reaktif hipoglisemiye neden olabilir; düşen şekeri dengelemek için salgılanan adrenalin çarpıntı hissini belirginleştirir.

Ritim Dengesini Destekleyen Önlemler

Yemeklerden sonra meydana gelen rahatsız edici çarpıntı hissini azaltmak için uygulanabilecek pratik beslenme yaklaşımları şunlardır:

• Öğün porsiyonlarını küçülterek mide içi basıncın diyaframa ve vagus sinirine yaptığı baskıyı azaltmak.
• Enerji içeceklerinden ve yüksek oranda rafine şeker içeren gazlı meşrubatlardan kaçınmak.
• Alkol tüketimini sınırlandırmak; alkol alındığında yeterli miktarda su içerek dehidrasyonu önlemek.
• Potasyum ve magnezyum gibi kalbin elektriksel dengesinde rol oynayan mineralleri içeren sebze, baklagil ve tam tahılları dengeli tüketmek.
• Monosodyum glutamat (MSG) ve aşırı tuz içeren işlenmiş atıştırmalıkların sıklığını düşürmek.

Sık Sorulan Sorular

Kahve içmek kesin olarak ritim bozukluğuna yol açar mı?

Gözlemsel çalışmalar, günde 1-3 fincan kahve tüketiminin genel popülasyonda aritmi riskini artırmadığını göstermektedir. Ancak kişisel yatkınlığı veya altta yatan supraventriküler taşikardisi olan bireylerde kafein erken atımları tetikleyebilir (Voskoboinik et al., 2018).

Yemek yedikten hemen sonra neden çarpıntı başlar?

Mide hacminin aşırı büyümesi vagus sinirini uyarabilir ve sindirim için kanın iç organlara yönelmesiyle kalp atım sayısı refleks olarak artabilir. Ayrıca yüksek glisemik indeksli öğünler sonrası salgılanan adrenalin benzer semptomlara neden olur.

Magnezyum eksikliği çarpıntı yapar mı?

Magnezyum, kalp kas hücrelerinde sodyum-potasyum pompasının işleyişi ve hücre zarı stabilitesi için gereklidir. Kandaki magnezyum düzeylerinin düşmesi hücresel uyarılabilirliği artırarak aritmilere zemin hazırlayabilir.

Kaynakça

Goldfarb, M., Tellier, C., & Thanassoulis, G. (2014). Review of published cases of adverse cardiovascular events after ingestion of energy drinks. The American Journal of Cardiology, 113(1), 168-172. https://doi.org/10.1016/j.amjcard.2013.08.058

Tonelo, D., Providência, R., & Gonçalves, L. (2013). Holiday heart syndrome revisited after 34 years. Arquivos Brasileiros de Cardiologia, 101(2), 183-189. https://doi.org/10.5935/abc.20130153

Voskoboinik, A., Kalman, J. M., & Kistler, P. M. (2018). Caffeine and arrhythmias: Time to grind the data. JACC: Clinical Electrophysiology, 4(4), 425-432. https://doi.org/10.1016/j.jacep.2018.01.012