Light Ürün Seçerken Hangi Değere Bakılmalı?

Light ibaresi taşıyan bir gıdayı incelerken ilk olarak neyin azaltıldığına ve porsiyon başına düşen toplam şeker, doymuş yağ ile sodyum miktarına bakılmalıdır. Bir ürünün yağının azaltılmış olması toplam enerjisinin her zaman dengeli düştüğü anlamına gelmez; azalan yağın oluşturduğu kıvam ve lezzet kaybını telafi etmek için formüle sıklıkla nişasta veya şeker eklenir. Bu nedenle karar verirken yalnızca ön yüzdeki beyana değil, arka yüzdeki 100 gram ve porsiyon değerlerine odaklanmak gerekir.

Yasal Mevzuatta Light Tanımı Ne Anlama Gelir?

Gıda etiketleme mevzuatında bir ürünün "light", "hafif" veya "azaltılmış" olarak tanımlanabilmesi için, benzer standart bir referans ürüne kıyasla enerjisinde veya belirli bir besin ögesinde en az yüzde 30 oranında azalma sağlanması zorunludur (Resmî Gazete, 2017). Bu kural süt ürünlerinden fırıncılık mamullerine ve Alkollü İçecek, Bira, Hafif, But Light gibi içeceklere kadar uzanan geniş bir yelpazeyi kapsar (Avrupa Parlamentosu ve Konseyi, 2006).

Buradaki kritik ayrıntı, indirimin hangi bileşenden yapıldığıdır. Ürünün ambalajında "yağı yüzde 50 azaltılmış" yazıyorsa, bu durum yalnızca yağ miktarının düştüğünü garanti eder. Üretici lezzeti korumak için ilave şeker eklemişse, toplam enerji düşüşü beklenenden çok daha az olabilir.

Yağ Azaltılırken Eklenen Karbonhidrat ve Şeker

Katı veya sıvı yağlar gıdalara yalnızca kalori değil, aynı zamanda doku ve tokluk hissi sağlar. Yağı çekilen gıdaların akışkanlığını ve ağız hissini korumak adına üreticiler kıvam artırıcılar, modifiye nişastalar ve basit şekerler kullanır. Bu durum özellikle salata sosları, mayonez ve aromalı yoğurtlarda belirgindir (USDA, 2019).

Yukarıdaki verilerde görüldüğü üzere, light seçenekte yağ miktarı üçte bire inerken karbonhidrat miktarı sekiz katına çıkmaktadır. Şeker veya nişasta oranı yükselen ürünler kan şekerini daha hızlı yükseltebilir ve tokluk süresini kısaltabilir.

Porsiyon Boyutu ve Sodyum Dengesizliği

Light ürün tüketen kişilerde sık karşılaşılan bir diğer sorun porsiyon kontrolünün kaybedilmesidir. Ürünün hafif olduğu düşüncesi, normalde tüketilecek miktarın iki katının yenmesine yol açabilir. Bu durum, tasarruf edilen enerjiyi tamamen sıfırlar.

Ayrıca lezzeti dengede tutmak için gıdaya ilave edilen tuz miktarı da kontrol edilmelidir. Yağı azaltılmış peynir veya krakerlerde sodyum miktarı standart versiyonlardan daha yüksek olabilir. Günlük tuz alımını sınırlandırması gereken kişilerin ürünün 100 gramındaki sodyum veya tuz satırını standart ürünle kıyaslaması önerilir.

Sık Sorulan Sorular

Light ürün kilo vermeyi tek başına sağlar mı?

Hayır. Light gıdalar porsiyon kontrolü yapılmadığında veya beslenme düzeninin tamamında enerji dengesi sağlanmadığında kilo kaybı oluşturmaz.

Light ürünlerde tatlandırıcı kullanılması zorunlu mudur?

Zorunlu değildir. Bazı ürünlerde şeker yerine tatlandırıcı kullanılırken bazılarında yalnızca yağ azaltılıp şeker oranı sabit tutulabilir ya da nişasta bazlı kıvam artırıcılar eklenebilir.

Diyabet hastaları tüm light ürünleri serbestçe tüketebilir mi?

Hayır. Light ibaresi yalnızca yağı azaltılmış bir gıdayı da ifade edebilir. Ürünün içindeki toplam karbonhidrat ve şeker miktarı diyabet yönetimi açısından ayrıca incelenmelidir.

Kaynakça

• Avrupa Parlamentosu ve Konseyi. (2006). Regulation (EC) No 1924/2006 on nutrition and health claims made on foods. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32006R1924
• Resmî Gazete. (2017). Türk Gıda Kodeksi Beslenme ve Sağlık Beyanları Yönetmeliği (Sayı: 29960). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/01/20170126M1-5.htm
• U.S. Department of Agriculture. (2019). FoodData Central: Mayonnaise, regular and light nutritional comparison. https://fdc.nal.usda.gov/