Rutin Bioflavonoid Nedir, Hangi Besinlerde Bulunur ve Ne İşe Yarar?

Rutin, kuersetin flavonoidinin rutinaz şekeriyle bağlanması sonucu oluşan bir polifenol türevidir ve bitkiler tarafından özellikle güneş ışığına karşı korunma amacıyla sentezlenir. Karabuğday, kapari ve turunçgiller gibi bitkisel gıdalarda yoğun olarak bulunan bu bileşik, kılcal damar geçirgenliği ve serbest radikal dengesi üzerindeki etkileriyle incelenmektedir (Ganeshpurkar & Saluja, 2017). Kimyasal adıyla kuersetin-3-O-rutinozid olarak sınıflandırılan rutin, suda çözünürlüğü düşük bir glikozit formudur.

Rutinin Vücuttaki Etki Mekanizması ve Emilimi

Rutin ağız yoluyla alındığında doğrudan ince bağırsaktan emilmez. Molekül yapısındaki disakkarit (rutinoz) grubu, ince bağırsak enzimlerinin parçalayamayacağı kadar büyüktür. Bu nedenle bileşik kalın bağırsağa geçer ve burada bağırsak mikrobiyotası tarafından kuersetin aglikonuna hidroliz edilir (Chua, 2013). Emilimden sonra kuersetin sülfat ve glukuronid formlarına dönüşerek kana karışır.

Klinik araştırmalarda rutin, özellikle venöz yetmezlik ve kılcal damar kırılganlığı durumlarında damar duvarının yapısal bütünlüğünü destekleme özelliğiyle değerlendirilmiştir (Panche et al., 2016). Antioksidan kapasitesi, demir gibi geçiş metallerini bağlama (şelasyon) ve lipid peroksidasyonunu sınırlandırma mekanizmalarına dayanır.

Doğal Besin Kaynakları ve Pişirmenin Etkisi

Rutin miktarı bitkinin türüne, yetiştirildiği bölgedeki güneş ışığı yoğunluğuna ve işleme tekniklerine göre değişir. Tartary karabuğdayı (Fagopyrum tataricum), yaygın karabuğdaya göre belirgin şekilde daha fazla rutin içerir. Taze meyvelerde ise kabuk kısmı etli kısma kıyasla çok daha yüksek oranda bu bileşiğe sahiptir.

Suda uzun süre kaynatma, suda çözünen polifenollerin pişirme suyuna geçmesine neden olur. Bu nedenle karabuğday ve kuşkonmaz gibi gıdalarda rutinin korunması için buharda pişirme veya pişirme suyunun tüketime dahil edilmesi önerilir (Chua, 2013).

Güvenlik, Yan Etkiler ve İlaç Etkileşimleri

Gıdalar yoluyla alınan rutin genellikle güvenli kabul edilir. Ancak yüksek dozlu takviye formlarında bazı bireylerde baş ağrısı, mide bulantısı veya döküntü görülebilir (Ganeshpurkar & Saluja, 2017). Rutin kan sulandırıcı (antikoagülan) ilaçlarla etkileşime girerek kanama riskini artırabilir; bu nedenle cerrahi operasyon öncesinde veya ilaç kullananlarda hekim kontrolü gereklidir.

Sık Sorulan Sorular

Rutin ve kuersetin aynı madde midir?

Hayır. Kuersetin serbest bir flavonoldür. Rutin ise kuersetin molekülüne rutinoz adı verilen bir şeker molekülünün bağlanmış glikozit halidir.

Rutin C vitaminiyle birlikte mi alınmalıdır?

Rutin, askorbik asidin (C vitamini) oksidasyonunu yavaşlatarak stabilitesini korumaya yardımcı olur. Bu nedenle doğada genellikle C vitamini içeren turunçgillerde birlikte bulunurlar.

Karabuğday dışındaki tahıllarda rutin bulunur mu?

Buğday, arpa veya pirinç gibi yaygın tahıllarda rutin ya hiç bulunmaz ya da eser miktardadır. Karabuğday ise botanik olarak buğdaygiller familyasında değil, Polygonaceae familyasında yer aldığı için yüksek oranda rutin barındırır.

Kaynakça

• Ganeshpurkar, A., & Saluja, A. K. (2017). The pharmacological potential of rutin. Saudi Pharmaceutical Journal, 25(2), 149–164. https://doi.org/10.1016/j.jsps.2016.04.025
• Chua, L. S. (2013). A review on plant-based rutin extraction methods and its pharmacological activities. Journal of Ethnopharmacology, 150(3), 805–817. https://doi.org/10.1016/j.jep.2013.10.036
• Panche, A. N., Diwan, A. D., & Chandra, S. R. (2016). Flavonoids: An overview. Journal of Nutritional Science, 5, e47. https://doi.org/10.1017/jns.2016.41