Aromalı Sütlerde İlave Şeker Nasıl Anlaşılır?

Aromalı sütlerdeki toplam şekerin ne kadarının sütten geldiğini anlamak için etiket üzerindeki içerik listesi ile besin tablosunu birlikte kontrol etmek gerekir. İnek sütü yapısında doğal olarak bulunan laktoz nedeniyle 100 mililitrede yaklaşık 4,7 ila 5 gram şeker içerir (USDA, 2019). Bu miktarın üzerindeki değerler çoğunlukla pancar şekeri, glikoz şurubu veya meyve püresi gibi dışarıdan eklenen bileşenlerden kaynaklanır.

Doğal Şeker ile İlave Şeker Arasındaki Fark

Sütün yapısında bulunan laktoz, memeli sütlerinde doğal olarak bulunan bir disakkarittir. Sade inek sütüne sonradan Şeker ilave edilmese dahi besin değerleri tablosunda "şekerler" hanesinde 100 gramda ortalama 4,7 gram karbonhidrat görünür (USDA, 2019). Aromalı sütlerde ise kakao, çilek veya muz gibi aromaların tadını dengelemek amacıyla sakaroz veya yüksek fruktozlu mısır şurubu kullanılır.

Dünya Sağlık Örgütü, serbest şeker alımının toplam günlük enerji ihtiyacının %10'unun altına indirilmesini, ek fayda sağlamak için ise %5'in (yaklaşık 25 gram) hedeflenmesini önerir (WHO, 2015). Bu tanıma sade sütteki laktoz dahil edilmezken, aromalı sütlere tatlandırıcı amaçla katılan tüm şekerler serbest şeker sınıfına girer.

Etikette İlave Şekeri Tespit Etme Adımları

Türkiye'deki ve Avrupa Birliği'ndeki gıda etiketleme mevzuatında besin tablosundaki "şekerler" satırı hem doğal laktozu hem de eklenen şekeri tek bir toplam değer olarak gösterir. Bu nedenle tek başına besin tablosuna bakmak ilave miktarı tam olarak belirtmez. İçindekiler listesinde kullanılan terimlerin sırası belirleyicidir.

Gıda etiketlerinde bileşenler ağırlıkça azalan sırayla listelenir. Eğer içindekiler kısmında şeker, sofra şekeri, glukoz-fruktoz şurubu, dekstroz veya konsantre meyve suyu üst sıralarda yer alıyorsa, ürünün şeker yükünün önemli bir kısmını ilave kaynaklar oluşturur (FDA, 2020).

Sade ve Aromalı Sütlerin Şeker Miktarları

Piyasadaki standart 100 mililitrelik süt ürünlerinin şeker içerikleri karşılaştırıldığında, aromalı ürünlerdeki fark belirginleşir. Kakaolu ve çilekli sütler, sade sütün içerdiği doğal laktozun üzerine yaklaşık 4 ila 6 gram ilave şeker barındırabilir (USDA, 2019).

Tek bir 200 mililitrelik küçük kutu kakaolu süt tüketildiğinde vücuda yaklaşık 20-22 gram toplam şeker girer. Bunun yaklaşık 9,5 gramı sütten gelen laktoz iken, geriye kalan 11-12 gramı yaklaşık üç adet Küp şeker denginde ilave tatlandırıcıdır.

Sık Yapılan Yanılgılar

Meyve aromalı sütlerin meyveden gelen doğal şeker içerdiği algısı yaygındır. Ancak ticari hazır çilekli veya muzlu sütlerin çoğunda gerçek meyve oranı %1'in altındadır veya yalnızca aroma verici kullanılır; tat profili çoğunlukla Şeker, Toz ilavesiyle sağlanır. Ayrıca laktozsuz aromalı sütlerde de ilave şeker bulunabilir; laktoz enzimi laktozu glikoz ve galaktoza parçalayarak sütün tadını tatlılaştırsa bile üreticiler aromayı desteklemek için ayrıca şeker eklemiş olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Sade sütün besin tablosundaki şeker ilave şeker midir?

Hayır, sade sütün etiketinde yer alan 100 ml'de yaklaşık 4,7 gram şeker, sütün kendi yapısında doğal olarak bulunan laktozdur; dışarıdan eklenmiş bir tatlandırıcı değildir.

Evde kakaolu süt yaparken ilave şekeri nasıl kontrol edebilirim?

Sade süte saf kakao tozu ekleyip şeker kullanmayarak veya porsiyonu ölçülü tutarak dışarıdan eklenen serbest şeker miktarı tamamen kontrol altında tutulabilir.

Etiketinde "şeker ilavesiz" yazan aromalı sütler tatlı olabilir mi?

Bu ürünlerde şeker yerine sukraloz, stevia veya asesülfam potasyum gibi yapay ya da yoğun tatlandırıcılar kullanılmış olabilir. İçindekiler listesinde tatlandırıcı adı kontrol edilmelidir.

Kaynakça

FDA. (2020). Added sugars on the new Nutrition Facts label. U.S. Food and Drug Administration. https://www.fda.gov/food/new-nutrition-facts-label/added-sugars-new-nutrition-facts-label

WHO. (2015). Guideline: Sugars intake for adults and children. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789241549028

USDA. (2019). FoodData Central: Milk, chocolate, fluid, commercial (FDC ID 171271). U.S. Department of Agriculture. https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/171271/nutrients